Tüm Bilgiler Gazel Nedir Gazel Hakkında Detaylı Bilgi : Güncel haberler Finans Spor Medya Gazete

Tüm Bilgiler Gazel Nedir Gazel Hakkında Detaylı Bilgi

Sponsorlu Baglantılar

Tüm Bilgiler Gazel Nedir Gazel Hakkında Detaylı Bilgi

Merhaba sevgili ziyaretçilerimiz bugün sizler için gazel hakkında bilgiler sunacağız gazel nedir gazel neye denir gazel örnekleri nelerdir gazel şiir nedir gazel ile ilgili bilmek istediğiniz ne varsa bugün kü yazımız da tüm detayları ile aktardık.

Gazel, divan edebiyatının en yaygın kullanılan nazım biçimidir. Önceleri Arap edebiyatında kasidenin tegaüzzül adı verilen bir bölümü iken sonra ayrı bir biçim halinde gelişmiştir. Arapça’da “Kadınlarla Âşıkça söyleşi” manasına gelmektedir. İlk Gazel’i 530’da ölen İmruü’l-Kays’ın yazdığı söylenmektedir. İlk dönemlerde (İslam dininin ilk dönemlerinde) fazla ilgi görmemekle birlikte tepkiler de toplayan gazel daha sonra İran edebiyatında çok büyük ilgi görmüş ve Osmanlı Edebiyatı’na da buradan geçiş yapmıştır. Osmanlı Edebiyatı’nda gazelin en güzel örneklerini Fuzuli, Baki, Şeyhülislam Yahya, Nabi, Nedim, Şeyh Galib verdi.

Gazel beyit denilen ikili dizelerden oluşur.

Konusu genellikle liriktir.

Gazelin beyit sayısı 5-15 arasında değişir. Daha fazla beyitten olaşan gazellere mutavvel gazel denilir.

Gazeller eskiden bestelenerek okunurdu. Özelikle bestelenmek için yazılmış gazeller de vardır. Gazelleri makamla okuyan kişilere “gazelhan”, gazel yazan usta şairlere ise “gazelsera” adı verilir.

Gazel, Türk müziğinde ise şiirin bir hanende tarafından doğaçtan seslendirilmesidir. Sesle taksim olarak da bilinir.

En güzel beytine beyt-ül gazel denir.

Gazelin ilk beytine matla, matladan sonraki beytine hüsn-i matla; son beytine makta, maktadan önceki beytine hüsn-i makta, denir.

Gazelin en önemli özelliklerinden biri beyit güzelliğidir. Gazellerde bu güzelliği sağlamak amacıyla beyitler vezin ve kafiyenin yanı sıra anlamlarıyla da bir uyum halinde yazılır. Böyle gazellere Yek- âhenk gazel denir. Bu durum bazen Yek-‘avâz gazel ile karıştırılır. Yek-âvâz gazel, bütün beyitler aynı güçte ve güzellikte söylenmesidir.

Tüm bu gazel türlerinin yanı sıra Divan Edebiyatı’nda aşağıda tanımları ve özellikleri verilen farklı gazel türleri de bulunmaktadır.

Müzeyyel Gazel: Zeyl kelimesinden gelmektedir ve arttırılmış anlamında kullanılır. Şiirde ise şairin bazen gazel içinde mahlasını söyledikten sonra birini övmek için şiirine yaptığı eklemedir. Bu şekilde arttırılarak yazılan gazellere müzeyyel gazel denir.

Mülemmâ Gazel: Şairlerin gazellerinde Türkçe, Arapça ve Farsça dillerinden en az ikisine ya da tamamına ait kelimeleri bir arada kullanmalarıdır.

Müşterek Gazel: İki şairin ortaklaşa söyledikleri gazellere müşterek gazel denir.

Musammat Gazel: İç kafiye ile yazılan gazellere denir. Bu tür, iç kafiyelerden bölünür ve bunun sonucunda murabba şekli ortaya çıkar.

Mükerrer Gazel: Edebiyatımızda az kullanılmakla birlikte her mısrada aks sanatının yapıldığı gazellere denir.

Sponsorlu Bağlantılar

Sponsorlu Bağlantılar

Nâ-tamam Gazel: 3-4 beyitlik küçük gazellere denir.

Gazel-i Muvaşşah: Akrostiş şeklinde kaleme alınan gazellere denir.

Konularına Göre Gazeller:

1. Aşıkâne Gazel: Aşkın verdiği hazzı, mutluluğu, ayrılığın verdiği elemi, acıyı anlatan, sevgilinin vefasızlığından yakınmayı konu edinen gazellerdir. Fuzuli, bu gazel türünün en önemli şairidir.

2. Rindâne Gazel: Rind, dünyadan zevk alan, eğlenceye içkiye, zevke, sefaya düşkün ancak kendi dünyasında ahlak üstü bir duruma erişmiş kişidir. Söz konusu durumların konu edildiği gazellere ise Rindâne Gazel denir. Rindane Gazel denilince edebiyatımıza ilk olarak akla Baki gelmektedir.

3. Şuhâne Gazel: Kadını, kadın güzelliğini, aşktan duyulan zevki konu alan gazellere denir.

4. Hikemi Gazel: Ahlâk ve edebi konu edinen bu konularda öğüt veren, hikmet bildiren gazeller denir.

5. Sofiyâne Gazel: Tasavvufu, dini inançları, tarikat sistemlerini ele alan gazellere denir.

Aşağıda, Divan Edebiyatı’nın en önemli gazel şairlerinde biri olan Fuzuli’nin gazeli örnek verilmiştir;

Benî candan usandırdı cefâdan yâr usanmaz mı
Felekler yandı âhımdan murâdım şemi yanmaz mı

Kamû bîmârınâ cânan devâ-yî derd eder ihsan
Niçin kılmaz banâ derman benî bîmâr sanmaz mı

Gamım pinhan dutardım ben dedîler yâre kıl rûşen
Desem ol bî vefâ bilmen inânır mı inanmaz mı

Şeb-î hicran yanar cânım töker kan çeşm-i giryânım
Uyârır halkı efgaanım karâ bahtım uyanmaz mı

Gülî ruhsârına karşû gözümden kanlu âkar sû
Habîbım fasl-ı güldür bû akar sûlar bulanmaz mı

Değildim ben sanâ mâil sen etdin aklımı zâil
Bana tan eyleyen gaafil senî görgeç utanmaz mı

Fuzûlî rind-i şeydâdır hemîşe halka rüsvâdır
Sorun kim bû ne sevdâdır bu sevdâdan usanmaz mı

Türk Edebiyatında Gazel:

Türk Edebiyatında ilk olarak Divan-ı Hikmette Ahmet Yesevi tarafından kalem alınan gazel, daha sonra Anadolu’da Hoca Dehhani tarafından yazılmıştır. Hoca Dehhani’nin 9 adet gazeli mevcuttur. Gazelin Anadolu coğrafyasında yayılmasını ise Mevlana sağlamıştır. Gazellerini Farsça yazan Mevlana, buna rağmen şairler tarafından büyük bir örnek olarak görülmüştür.

Daha sonra gazel edebiyatımızda oldukça yaygın bir nazım şekli olmuştur öyle ki gazeli olmayan şair çok azdır. 14. yüzyılda Kadı Burhaneddin ve Seyyid Nesimi dikkat çekerken 15. yüzyılda kasideleri ile bilinen Ahmet Paşa’nın ise 352 adet gazeli mevcuttur. Osmanlı Devleti’nin şair padişahlarından Fatih Sultan Mehmet’in de gazelleri edebiyatımızda önemli bir yere sahiptir. Necati Bey, Hayali Bey, Yahya Bey, Fehim-i Kadim, Vecdi, İsmeti diğer önemli gazel şairleridir.

Edebiyatımızın son büyük gazel şairi ise Şeyh Galip’tir. 331 adet gazeli ile Şeyh Galip’ten itibaren bu ustalıkta başka bir şair daha yetişmemiştir. Gazel yazan şairler olmuş ancak dikkat çeken, nitelikli gazeller kaleme alınmamıştır.

Kaynak:
Haluk İpekten, Eski Türk Edebiyatı, Dergah Yayınları, 2007, İstanbul

       

Sponsorlu Bağlantılar

<- Önceki Yazımız Sonraki Yazımız->

Yorumlar



Yorumunuz da link bulundurmayınız aksi takdir de yorumunuz yayınlanmaz. İsimsiz Yorumlar Yayınlanmaz. BÜYÜK HARF İLE YAZILAN YORUMLAR YAYINLANMAZ. Şahsa hakaret rencide edici kelime suç unsuru temsil edecek yorumlar gerekli mercilere bildirilir.